TARİHİ :
Ayancık ve çevresinin tarihi ; ilçeyi güney ve batıdan kuşatan Sinop Kastamonu tarihlerinin uzun bir zaman kesiti içindeki renkli parçasıdır. Yazılı kaynak söylence ve yakıştırmalardan öğrenebildiğimiz Ayancık ve çevresinde yaşayan ilk insanlar sırası ile Pafloganyalılar, Amazonlar, Akarlar ve Dor’lardır. İlk çağda Paflagonya Batı Karadeniz bölümünde Biritanya, Pontusye, Galatya arasında kalan yerdir. Paflagonyalılar bu bölgede bilinen ilk yerli halktır. M.Ö.1200 yıllarına kadar Etiler’e bağlı , onların korumaları altında yaşamışlardır.
Ayancık ve çevresi 11. yüzyıl sonlarında ilk kez Danişmentoğulları’nın egemenliğine girdi. Bölge 1204’te Anadolu Selçukluları’nın , 1259 da Pervaneoğulları’nın , 1292‘de Candaroğulları’nın eline geçti. 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet Trabzon seferine giderken Sinop ve çevresini kesin olarak Osmanlı Devleti’ne bağladı. Tanzimat devrine kadar, Ayancık ve çevresi Kastamonu’ya bağlı dört kadılıktan birinin yönetim alanı içinde kalmıştır.
Tanzimat ile başlayan , daha sonra devam eden yenileşme hareketleri sırasında Ayancık ve çevresinde ( Sancak-kaza ) ilçe yönetiminin konulması düşünülmüş , ilçe merkezi olarak da Ayandon kabul edilmiştir. İlk atanan kaymakamdan başlayarak çevredeki feodal ağlarla yönetim arasında anlaşmazlık, çekişmeler sürüp gitmiş yöre için yararlı hiç bir şey yapılmamıştır. Buralarda çalışmayan kaymakam ilçe merkezini Çay köyüne taşımıştır.
Ayancık ve Ayancık Çayının doğusundaki köylere egemen olan Şükrü oğulları 1860 lı yıllarda Çaylıoğulları ile de anlaşarak ilçe merkezinin Ayancık’a taşınmasını kendi çıkarları için uygun görürler.
1860’lı yıllarda bir değirmen, birkaç önemsiz yapıdan oluşmuş küçük bir yerleşim yeri olan Ayancık zamanla, Kaymakamlık ve Askerlik Şubesi gibi resmi kurumların ve birçok konut ve ticaret yapılarının kurulması ile hızla gelişmiştir. Alman ve Belçika sermayeli Kereste Fabrikasının 1929 yılında işletilmeye başlaması bölge ekonomi ve sosyal hayatında dönüm noktası olmuştur. Ayancık bu tarihten sonra sürekli olarak gelişme göstermiştir.
